Rak prostaty a seks – dlaczego warto porozmawiać z lekarzem o erekcji jeszcze przed leczeniem?

Diagnoza raka prostaty dla wielu mężczyzn jest momentem ogromnego stresu i niepewności. W naturalny sposób większość pacjentów koncentruje się przede wszystkim na najważniejszym celu – skutecznym leczeniu nowotworu.

W tym czasie kwestie związane z życiem seksualnym często schodzą na dalszy plan.

Tymczasem różne metody leczenia raka prostaty mogą wpływać na erekcję, orgazm, ejakulację, płodność oraz ogólne poczucie intymności w relacji.

Z tego powodu coraz więcej wytycznych medycznych podkreśla, że rozmowa o seksualności powinna być standardową częścią przygotowania do leczenia raka prostaty. Pacjent powinien wiedzieć, jakie zmiany mogą pojawić się po terapii onkologicznej i jakie możliwości rehabilitacji seksualnej są obecnie dostępne.

Świadomość tych aspektów pozwala lepiej przygotować się na okres rekonwalescencji oraz zmniejsza stres związany z ewentualnymi powikłaniami.

Dlaczego rozmowa o seksualności przed leczeniem raka prostaty jest tak ważna?

Jednym z istotnych problemów w opiece nad pacjentami z rakiem prostaty jest to, że temat seksualności bywa pomijany podczas konsultacji lekarskich.

Pacjenci często nie zadają pytań dotyczących życia seksualnego, ponieważ:

• czują wstyd przed poruszaniem tematów intymnych,
• obawiają się, że pytania o seks są „nie na miejscu” w kontekście choroby nowotworowej,
• nie wiedzą, jakie zmiany mogą pojawić się po leczeniu;
• choroba wywołuje w nich tak duży stres, że koncentrują się wyłącznie na kwestiach związanych z leczeniem, nie myśląc o tym, co będzie po jego zakończeniu.

Dlatego często eksperci podkreślają, że to lekarz powinien inicjować rozmowę o zdrowiu seksualnym.

Regularne poruszanie tego tematu podczas wizyt pomaga przełamać tabu i ułatwia pacjentowi zadawanie pytań.

Otwarte omówienie z pacjentem możliwych zmian w jego organiźmie jeszcze przed rozpoczęciem terapii pozwala mężczyźnie przede wszystkim:

• przygotować się na ewentualne powikłania,
• ustalić realistyczne oczekiwania dotyczące życia seksualnego po leczeniu,
• zaplanować rehabilitację seksualną (tj. prehabilitację wzwodu / erekcji),
• zmniejszyć stres i poczucie niepewności u mężczyzny, którego czeka leczenie onkologiczne.

Jak leczenie raka prostaty wpływa na erekcję?

Zaburzenia erekcji i nietrzymanie moczu są jednymi z najczęstszych powikłań leczenia onkologicznego raka prostaty.

Stopień ich nasilenia zależy nie tylko od rodzaju zastosowanej terapii, ale ogólnego stanu zdrowia pacjenta przed rozpoczęciem leczenia, istnienia innych chorób, jakości i częstotliwości dotychczasowych erekcji, przygotowania się do leczenia, czyli poddaniu się tzw. prehabilitacji wzwodu, a także kilkutygodniowej współpracy z fizjoterapeutą urologicznym w okresie poprzedzającym leczenie.

Ponieważ rodzaj zastosowanego leczenia onkologicznego ma również znaczenie, wyjaśnijmy po krótce jak wygląda ta zależność w kontekście ryzyka wystąpienia ewentualnych powikłań.

(1) Operacja usunięcia prostaty

Po radykalnej prostatektomii zaburzenia erekcji pojawiają się zazwyczaj natychmiast po zabiegu. Wynika to z faktu, że podczas operacji może dojść do uszkodzenia nerwów i naczyń odpowiedzialnych za mechanizm erekcji.

Powrót funkcji seksualnych jest możliwy, jednak proces ten bywa długotrwały i może trwać kilka - kilkanaście miesięcy, ale w trakcie tego okresu pacjent powinien być poddany tzw. rehabilitacji erekcji (rehabilitacji prącia).

Bierne czekanie 6-12 miesięcy aż erekcja wróci sama tylko wydłuża nam drogę powrotu do aktywności seksualnej, a czasem wręcz ją utrudnia (szczególnie w przypadku pacjentów, którzy mieli częściowo lub całkowicie usunięty pęczek naczyniowo-nerwowy).

(2) Radioterapia

W przypadku radioterapii zaburzenia erekcji zwykle nie pojawiają się od razu. U wielu pacjentów funkcja erekcyjna stopniowo pogarsza się w ciągu kolejnych miesięcy lub nawet lat po zakończeniu leczenia.

Zmiany te wynikają przede wszystkim z uszkodzenia naczyń krwionośnych oraz włóknienia (bliznowacenia) tkanek prącia.

(3) Leczenie hormonalne

Terapia hormonalna prowadzi do obniżenia poziomu testosteronu.

Ponieważ hormon ten odgrywa kluczową rolę w funkcjonowaniu seksualnym, jego spadek może prowadzić do znacznego obniżenia libido oraz trudności z uzyskaniem lub utrzymaniem erekcji niezbędnej do aktywności seksualnej.

Jak leczenie raka prostaty wpływa na orgazm i ejakulację?

Zmiany w życiu seksualnym po leczeniu raka prostaty nie ograniczają się jedynie do erekcji. Wielu pacjentów zauważa także różnice w sposobie przeżywania orgazmu.

Po operacyjnym usunięciu prostaty nie dochodzi już do ejakulacji, ponieważ gruczoł krokowy oraz pęcherzyki nasienne odpowiadające za produkcję większości płynu nasiennego są usunięte, a przez to drogi nasienne są przerwane.

Nie oznacza to jednak, że orgazm staje się niemożliwy (!) – wielu mężczyzn nadal może go doświadczać, choć jego charakter może być nieco inny niż przed leczeniem.

W przypadku radioterapii lub terapii hormonalnej ejakulacja może być znacznie słabsza.

U niektórych pacjentów orgazm wymaga również dłuższej stymulacji lub jest mniej intensywny. W wielu przypadkach zmiany te stopniowo się zmniejszają wraz z upływem czasu.

Zmiany w wyglądzie prącia po leczeniu raka prostaty

Niektórzy pacjenci zauważają po leczeniu raka prostaty zmiany w wyglądzie prącia. Może dojść do niewielkiego zmniejszenia długości lub obwodu prącia, co jest związane z procesami gojenia, zmianami w tkankach oraz zmniejszoną aktywnością erekcyjną po operacji lub czasem całkowitym brakiem erekcji.

Są to zmiany odwracalne, pod warunkiem, że pacjent możliwie szybko podda się rehabilitacji wzwodu (prącia) pod kontrolą urologa-androloga (lekarz dobiera rodzaj terapii, którą może stosować Pacjent w swoim - indywidualnym - przypadku).

Płodność po leczeniu raka prostaty

Po radykalnej prostatektomii mężczyzna traci zdolność do naturalnego zapłodnienia partnerki. Wynika to z faktu, że prostatektomia radykalna polega na całkowitym usunięciu stercza (prostaty) wraz z pęcherzykami nasiennymi oraz węzłami chłonnymi znajdującymi się poniżej rozwidlenia naczyń biodrowych wspólnych.

W przypadku radioterapii oraz terapii hormonalnej wpływ leczenia na płodność jest trudniejszy do przewidzenia.

Dlatego przed rozpoczęciem leczenia, lekarz prowadzący obowiązkowo powinien zaproponować bankowanie nasienia, jeśli pacjent planuje w przyszłości potomstwo. Warto wiedzieć, że możliwą opcją pozostaje jeszcze biopsja jądra lub najądrza oraz pobranie plemników do procedury zapłodnienia in-vitro.

Dlaczego warto zaangażować partnerkę lub partnera w leczenie?

Zmiany w funkcjonowaniu seksualnym po leczeniu raka prostaty dotyczą nie tylko samego pacjenta, ale wpływają pośrednio również na jego partnerkę lub partnera (życie seksualne to ważny element związku dwojga ludzi).

Pary, które wspólnie uczestniczą nie tylko w konsultacjach, ale również w procesie rehabilitacji seksualnej (rehabilitacji wzwodu / prącia), częściej osiągają satysfakcjonujące efekty w powrocie do życia intymnego.

Wspólne zaangażowanie i działanie ma niebagatelny wpływ na obniżenie napięcia i stresu u mężczyzny, który zmaga się z problemami z erekcją, a tym samym ogranicza ryzyko pojawienia się – dodatkowo – psychogennego źródła zaburzeń erekcji.

Jak wygląda rehabilitacja seksualna po leczeniu raka prostaty?

Powrót do życia seksualnego po leczeniu raka prostaty często wymaga kompleksowego podejścia medycznego. W procesie rehabilitacji mogą uczestniczyć specjaliści z różnych dziedzin – urolodzy, fizjoterapeuci urologiczni, psycholodzy, czy seksuolodzy.

Takie wielospecjalistyczne podejście pozwala jednocześnie zadbać o fizyczne aspekty funkcjonowania seksualnego oraz o emocjonalne i relacyjne konsekwencje choroby.

Metody leczenia zaburzeń erekcji po leczeniu raka prostaty

Współczesna medycyna oferuje wiele możliwości leczenia zaburzeń erekcji. U części pacjentów skuteczna jest już farmakoterapia, czyli leki doustne lub iniekcje doprąciowe poprawiające przepływ krwi w prąciu.

W innych przypadkach stosuje się bardziej zaawansowane metody, takie jak fala uderzeniowa (ESWT) aktywująca powstawanie nowych naczyń krwionośnych w prąciu (angiogeneza), medyczne pompy próżniowe, czy – ostateczną, ale w 100% skuteczną metodę chirurgicznego leczenia zaburzeń erekcji - implanty prącia.

Dobór odpowiedniej metody leczenia zależy od wielu czynników, w tym od stanu zdrowia pacjenta, stopnia nasilenia zaburzeń erekcji, jego preferencji oraz etapu rekonwalescencji.

Styl życia a funkcja erekcyjna

Pamiętaj, że dla erekcji nie bez znaczenia pozostają również czynniki związane ze stylem życia.

Palenie tytoniu, brak aktywności fizycznej, czy nieprawidłowa dieta mogą pogarszać funkcję naczyń krwionośnych, co negatywnie wpływa na erekcję.

Z kolei regularna aktywność fizyczna, zdrowa dieta i utrzymywanie prawidłowej masy ciała wspierają funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego i mogą poprawiać sprawność seksualną. Staraj się trzymać tych zasad w codziennym życiu. Są dużo tańsze, niż późniejsze leczenie.

Po leczeniu onkologicznym możesz wrócić do normalnego życia - nie zapominaj o tym!

Rozmowa o seksualności przed rozpoczęciem leczenia raka prostaty jest niezwykle ważna.

Jako pacjent powinieneś wiedzieć, jakie zmiany mogą pojawić się po terapii oraz jakie możliwości rehabilitacji seksualnej są aktualnie dostępne.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej o rehabilitacji erekcji przed oraz po leczeniu onkologicznym, zapoznaj się z informacjami dostępnymi tutaj: PREHABILITACJA EREKCJI oraz REHABILITACJA EREKCJI.

Jeśli chciałbyś uzyskać więcej specjalistycznych i praktycznych informacji odnośnie rehabilitacji wzwodu, skontaktuj się z rejestracją medyczną naszej kliniki i umów wizytę do właściwego specjalisty.

Pamiętaj, żeby na pierwszą wizytę zgłosić się z kompletem dokumentacji medycznej obejmującej dotychczasową diagnostykę lub przebyte leczenie onkologiczne.