Skrzywienie prącia podczas erekcji – kiedy jest fizjologią, a kiedy objawem choroby?

Skrzywienie prącia podczas erekcji jest tematem, o którym wielu mężczyzn nie mówi nawet podczas wizyty lekarskiej.

Często pojawia się wstyd i niepewność, które na ogół zamieniają się w fazę „przeczekania”.

Tymczasem powinieneś wiedzieć, że niewielka asymetria prącia może być całkowicie naturalna, ale skrzywienie, które pojawia się w Twoim życiu nagle, nasila się, a czasami powoduje ból lub utrudnia Ci aktywność seksualną (współżycie lub masturbację), może być objawem choroby Peyronie, czyli nabytego skrzywienia prącia.

Warto podkreślić to na samym początku – jeśli skrzywienie jest coraz większe, to tylko znak, że choroba postępuje. I bynajmniej nie jest to ten typ schorzenia, które można obserwować albo samo się cofnie.

Szczególnie że w przypadku choroby Peyronie moment konsultacji ma istotne znaczenie — inne postępowanie rozważa się w fazie aktywnej, gdy objawy się rozwijają, a inne wtedy, gdy skrzywienie jest już stabilne.

Europejskie wytyczne urologiczne podkreślają, że w ocenie choroby Peyronie znaczenie ma m.in. czas trwania objawów, ból podczas erekcji, deformacja prącia, trudność we współżyciu oraz obecność zaburzeń erekcji.

Czy skrzywienie prącia zawsze oznacza chorobę?

Zdecydowanie nie.

Twoje prącie - podobnie jak inne części ciała - rzadko jest idealnie symetryczne. Niewielkie odchylenie w lewo, w prawo, ku górze albo ku dołowi może być cechą anatomiczną i nie musi oznaczać choroby. Jeżeli taki kształt występował „od zawsze”, nie zmienia się z czasem, nie powoduje bólu i nie utrudnia współżycia - najczęściej w ogóle nie jest powodem do niepokoju.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy skrzywienie jest nowe, postępujące albo zaczyna wpływać na Twoją sferę seksualną.

Niepokojące są zwłaszcza objawy – właściwe dla choroby Peyronie’go – do których należą w pierwszej kolejności:

• zmiana kształtu / deformacja prącia w jednym lub kilku miejscach (również w okolicach żołędzi),
• wyczuwalne zgrubienie lub twarda blaszka/guzek pod skórą penisa,
• przewężenie typu „klepsydra” lub „zawias”,
• skrócenie prącia,
• i w końcu - pogorszenie jakości erekcji albo trudność z odbyciem stosunku (nie u każdego mężczyzny chorobie Peyronie towarzyszą zaburzenia erekcji – to nie reguła).

Oczywiście jest grupa mężczyzn silnie przekonana, że ich prącie powinno być idealnie proste (do dziś nie jest wiadomo skąd posiadają takie przekonanie, bo nie ma to nic wspólnego z aktualną wiedzą medyczną).

I u takich mężczyzn – nawet, jeśli nie występują jakiekolwiek dolegliwości bólowe, czy problemy ze współżyciem - to pojawia się psychiczny dyskomfort związany z wyglądem prącia odbiegającym od ich własnych wyobrażeń, co często staje się źródłem obniżonej samooceny, lęku przed lub podczas aktywności seksualnej, a docelowo – nawet pojawienia się zaburzeń erekcji.

Irracjonalne wyobrażenia dotyczące ciała i niezdrowy perfekcjonizm są cechami, które często stają się źródłem zaburzeń psychogennych, które prowadzą do problemów zdrowotnych i relacyjnych u takich osób.

Skrzywienie wrodzone a nabyte — podstawowa różnica

Jednym z podstawowych pytań różnicujących diagnostykę nabytego i wrodzonego skrzywienia prącia jest to, czy skrzywienie było obecne od początku dojrzewania płciowego, czy pojawiło się dopiero w pewnym momencie, już w dorosłym życiu.

Skrzywienie wrodzone prącia zwykle staje się zauważalne wraz z dojrzewaniem i pierwszymi wzwodami. Ma charakter względnie stały — nie pojawia się nagle, nie postępuje dynamicznie i zazwyczaj w ogóle nie wiąże się z wyczuwalną blaszką lub twardym zgrubieniem.

Europejskie wytyczne urologiczne opisują wrodzone skrzywienie prącia jako rzadką jednostkę, wynikającą z nieproporcjonalnego rozwoju osłonki białawej ciał jamistych. Najczęściej jest to skrzywienie brzuszne, choć może też występować skrzywienie boczne lub grzbietowe. W diagnostyce zwykle znaczenie ma wywiad medyczny i seksualny oraz obiektywna dokumentacja skrzywienia w czasie maksymalnej możliwej erekcji (w praktyce, Pacjent zjawia się na wizytę z pendrivem zawierającym zdjęcia prącia w maksymalnej erekcji w 4 ujęciach (kąt 90 stopni – tzw. „rzut techniczny”: z przodu, z lewej i prawej strony oraz z góry).

Skrzywienie nabyte, czyli choroba Peyronie'go pojawia się z kolei u mężczyzny, który wcześniej takiego problemu nie zaobserwował.

Skrzywienie nabyte prącia może rozwijać się stopniowo, czasem z bólem, uczuciem ciągnięcia, zgrubieniem lub zmianą twardości tkanek. Taki obraz zazwyczaj oznacza diagnozę choroby Peyronie.

Czym jest choroba Peyronie?

Choroba Peyronie to nabyte schorzenie, w którym w obrębie osłonki białawej prącia powstaje włóknista blizna, nazywana blaszką / płytką Peyronie. Zdrowa tkanka prącia podczas erekcji powinna rozciągać się równomiernie. Jeśli w jednym miejscu powstaje twarda, mniej elastyczna blaszka, ta część nie rozciąga się tak jak pozostałe tkanki. Efektem może być skrzywienie, zagięcie, przewężenie, ból lub trudność z penetracją.

Przyczyna choroby nie zawsze jest jednoznaczna.

U części pacjentów skrzywienie może być kojarzone z urazem lub mikrourazami prącia, np. podczas aktywności seksualnej w trakcie dotychczasowego życia.

U wielu osób nie występuje jednak jeden konkretny, zapamiętany uraz poprzedzający pojawienie się zmian — mogą to być drobne, niezauważone mikrourazy i nadmierna reakcja bliznowacenia.

Kiedy skrzywienie można uznać za wariant normy?

Skrzywienie prącia najczęściej można traktować jako cechę anatomiczną, jeżeli spełnia kilka warunków:

• było obecne od dawna, najczęściej od okresu dojrzewania lub pierwszych erekcji;
• nie zwiększa się z czasem;
• nie powoduje bólu ani dyskomfortu;
• nie utrudnia współżycia i nie wiąże się z pogorszeniem erekcji;
• mężczyzna nie wyczuwa w prąciu twardego zgrubienia, guzka ani pasma (tzw. blaszki / płytki Peyronie’go).

W praktyce oznacza to, że niewielka krzywizna sama w sobie nie jest chorobą.

Szczególnie ważne jest porównanie z wcześniejszym wyglądem prącia w erekcji.

Jeśli pacjent mówi: „zawsze był lekko skrzywiony”, sytuacja jest inna niż wtedy, gdy mówi: „od kilku miesięcy wyraźnie się wygina i jest coraz gorzej”.

Objawy, które powinny Cię skłonić do konsultacji urologiczno - andrologicznej

Do urologa-androloga warto zgłosić się, gdy:

1. skrzywienie pojawiło się nagle lub narasta w ciągu tygodni albo miesięcy;
2. podczas wzwodu pojawia się ból, zwłaszcza jeśli wcześniej go nie było;
3. wyczuwasz zgrubienie pod skórą penisa — płaskie, twarde, czasem tkliwe przy dotyku.

Warto też zwrócić uwagę na obrączkowe lub półkoliste przewężenie trzonu prącia (deformację typu klepsydra lub zawias), skrócenie prącia, trudność z penetracją albo sytuację, w której współżycie staje się bolesne dla pacjenta i/lub partnerki/partnera.

Zaburzenia erekcji są częste u pacjentów z chorobą Peyronie, a ich obecność oraz czynniki psychologiczne mogą wpływać na wybór strategii leczenia. Obecność tzw. blaszki / płytki Peyroniego może zaburzać mechanizm utrzymania krwi w prąciu podczas wzwodu, prowadząc do trudności z uzyskaniem lub utrzymaniem erekcji wystarczającej do seksu albo masturbacji.

Faza aktywna i stabilna — dlaczego to ważne?

W chorobie Peyronie często mówi się o dwóch etapach: fazie aktywnej i fazie stabilnej.

Faza aktywna to okres, w którym objawy mogą się zmieniać. Skrzywienie może narastać, ból może być obecny, a kształt prącia może ulegać dalszej deformacji. Faza stabilna oznacza, że ból ustąpił lub jest minimalny, a skrzywienie ani wielkość blaszek nie zmienia się przez określony czas.

To rozróżnienie ma praktyczne znaczenie. Doświadczony lekarz urolog-androlog powinien odróżnić chorobę aktywną od stabilnej, ponieważ wpływa to na dobór formy leczenia i zaleceń w ramach terapii.

Za kryteria stabilizacji przyjmuje się m.in. ustąpienie bólu oraz stabilność skrzywienia przez co najmniej trzy miesiące. Między innymi dlatego właśnie nie warto czekać z konsultacją do momentu, aż problem stanie się nasilony.

Jak wygląda diagnostyka skrzywienia prącia?

Diagnostyka zwykle zaczyna się od wywiadu lekarskiego.

Lekarz pyta, kiedy pacjent zauważył skrzywienie, czy problem się nasila, czy występuje ból, czy możliwe jest współżycie, czy pojawiły się zaburzenia erekcji - oraz - czy pacjent wyczuwa zgrubienie. Ważna jest również informacja, czy skrzywienie istniało od okresu dojrzewania, czy pojawiło się dopiero w dorosłości, a także pyta o czynniki ryzyka, które wpływają na wystąpienie choroby Peyronie lub określone choroby (np. przykurcz Dupuytrena).

Następnie urolog-androlog wykonuje badanie fizykalne, które pozwala ocenić: (i) obecność blaszki lub blaszek, (ii) jej/ich wielkość i grubość, (iii) umiejscowienie płytki/płytek Peyronie’go, (iv) ewentualne zgrubienia oraz inne nieprawidłowości / deformacje prącia.

W każdym przypadku konieczna jest ocena kąta skrzywienia, którą lekarz może dokonać na podstawie  (i) zdjęć prącia w erekcji wykonanych przez pacjenta w warunkach domowych, (ii) test z pompą próżniową lub (iii) farmakologicznie wywołaną erekcję samodzielnie w domu przez pacjenta lub poprzez podanie leku wazoaktywnego przez lekarza w gabinecie.

Badania obrazowe w podejrzeniu choroby Peyronie typu tomografia, czy rezonans nie są rekomendowane, niepotrzebnie wydłużają czas diagnostyki i narażają pacjenta na koszty.

Dokładne badanie palpacyjne pozwala precyzyjnie  określić położenie, wielkość i elastyczność zmian w chorobie Peyronie w obrębie błony białawej prącia. Dlatego rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa nie wnoszą dodatkowych informacji zmieniających decyzje terapeutyczne.

Czy skrzywienie prącia może samo ustąpić?

Wrodzone, niewielkie skrzywienie zwykle nie „prostuje się” samoistnie w dorosłości, ale też nie musi wymagać leczenia, jeśli nie powoduje problemów funkcjonalnych.

W chorobie Peyronie przebieg bywa różny. Ból będzie z czasem ustępować, ale sama deformacja często pozostaje. Ból podczas erekcji zwykle poprawia się w ciągu 1–2 lat, natomiast blizna, skrócenie i skrzywienie często utrzymują się już na stałe.

Z tego powodu nie warto opierać decyzji wyłącznie na nadziei, że „samo przejdzie”. Jeżeli skrzywienie jest nowe, postępujące lub utrudnia współżycie, lepszym rozwiązaniem jest diagnostyka i dobranie postępowania do fazy choroby.

Jakie są możliwości leczenia?

Leczenie zależy od przyczyny, stopnia skrzywienia, fazy choroby, obecności bólu, jakości erekcji oraz oczekiwań pacjenta. W przypadku choroby Peyronie można rozważać różne metody:

1. brak leczenia i obserwację przebiegu choroby regularną dokumentacją zdjęciową, a w razie nasilenia dolegliwości wdrożenie aktywnego leczenia,
2. terapię falą uderzeniową połączoną z terapią trakcyjną (ekstender prącia) lub/oraz pompą próżniową,
3. leczenie iniekcyjne kolagenazą (Xiaflex/Xiapex),
4. w wybranych sytuacjach leczenie operacyjne, czyli chirurgiczną korektę skrzywienia (rozwiązanie ostateczne, rekomendowane wyłącznie w kilku sytuacjach),
5. w przypadku pacjentów ze skrajnymi zaburzeniami erekcji – leczenie operacyjne z jednoczasową korektą skrzywienia i wszczepieniem implantu ciał jamistych prącia.

Nie każda metoda jest jednak odpowiednia dla każdego pacjenta, dlatego dobór metody leczenia jest uwarunkowany wcześniejszą wizytą lekarską.

W klinice MENVITA mamy doświadczenie w stosowaniu wszystkich wymienionych wyżej rodzajów terapii / leczenia, w związku z czym – możesz być pewny – że poza obiektywnymi wskazaniami konkretnej terapii do Twojego stanu schorzenia, nasz specjalista będzie w stanie porównać efektywność konkretnych rozwiązań, wyjaśnić Ci ich potencjalne powikłania i zarekomendować terapię najefektywniejszą dla Ciebie.

Pamiętaj również, że nie zawsze najdroższe terapie są skuteczniejsze. Dlatego warto porozmawiać ze specjalistą, który ma wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu pacjentów zakwalifikowanych do różnych form leczenia choroby Peyronie.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Do specjalisty warto zgłosić się zawsze wtedy, gdy skrzywienie jest nowe, narasta, boli, utrudnia współżycie albo towarzyszą mu zaburzenia erekcji.

Konsultacja jest wskazana również wtedy, gdy wyczuwasz twardą zmianę w obrębie prącia lub zauważasz jego skrócenie, przewężenie albo deformację typu klepsydra lub zawias. Skrzywienie prącia nie jest tematem błahym ani powodem do wstydu, ale na pewno powinno skłonić Cię do zaplanowania wizyty u urologa-androloga.

Nie trzeba czekać, aż problem stanie się zaawansowany — im wcześniej zostanie zdiagnozowany, tym łatwiej dobrać właściwe postępowanie.