Krzywizna, ból i słabsza erekcja? – Choroba Peyronie i zaburzenia wzwodu czasem idą w parze

Skrzywienie prącia i zaburzenia erekcji czasami występują razem - w tym artykule, wyjaśniamy, czym jest choroba Peyronie’go, dlaczego wpływa na wzwód i kiedy zgłosić się do urologa-androloga, zanim ostatnią opcją na odzyskanie erekcji będzie leczenie chirurgiczne, czyli wszczepienie implantu prącia.

Skrzywienie prącia to nie tylko problem „estetyczny”

Wielu mężczyzn zauważa pewną naturalną asymetrię prącia — lekkie odchylenie w lewo, w prawo, ku górze albo ku dołowi. Bardzo rzadko zdarza się, żeby penis był idealnie prosty, dlatego niewielka krzywizna, która nie powoduje bólu, nie utrudnia współżycia i nie pogarsza erekcji - zazwyczaj w ogóle nie oznacza choroby.

Problem zaczyna się jednak wtedy, gdy skrzywienie:

• pojawia się nagle lub stopniowo się nasila (u jednych będą to tygodnie, u innych miesiące),
• towarzyszy mu ból podczas erekcji,
• zaczniesz wyczuwać zgrubienie w prąciu (będzie to tworzące się zwłóknienie, czyli tzw. płytka / blaszka Peyronie’go),
• zaobserwujesz skrócenie długości prącia we wzwodzie, a także
• zaczniesz doświadczać trudności w aktywności seksualnej (problem z uzyskaniem lub utrzymaniem wzwodu; ból podczas masturbacji / stosunku seksualnego, niemożność uprawiania seksu w niektórych pozycjach lub / i dyskomfort lub ból partnerki / partnera w trakcie seksu).

W takich sytuacjach mówimy o pojawieniu się choroby Peyronie'go, czyli nabytego skrzywienia prącia.

Choroba Peyronie'go to schorzenie, w którym w osłonce ciał jamistych prącia powstaje włóknista blizna, nazywana blaszką lub płytką Peyronie'go. Ta zmiana na ogół zaburza równomierne rozciąganie tkanki prącia podczas erekcji, powodując właśnie wszystkie wymienione wyżej objawy, czyli: skrzywienie, ból, deformację i problemy ze współżyciem, a także skrócenie prącia.

Co ważne: skrzywienie prącia bardzo często nie występuje samo.

U części mężczyzn pojawiają się również zaburzenia erekcji — słabszy wzwód, trudność z jego uzyskaniem i utrzymaniem, utrata sztywności w trakcie zbliżenia albo lęk przed kolejną próbą współżycia.

Dlaczego skrzywienie prącia i zaburzenia erekcji często występują razem?

Skrzywienie prącia i zaburzenia erekcji mogą współistnieć z kilku powodów. Czasami obydwa te problemy mają wspólne podłoże - np. naczyniowe lub metaboliczne. Zdarza się też, że skrzywienie mechanicznie utrudnia penetrację, mimo że sama erekcja jest częściowo zachowana. Innym razem ból i stres spowodowane skrzywieniem, prowadzą do powstania błędnego koła napięcia, unikania seksu i coraz większej niepewności, co do "powodzenia" przy następnej próbie.

Najważniejsze jest to, że nie należy traktować tych objawów jako dwóch całkowicie osobnych problemów.

Przyjrzyjmy się zatem w jaki sposób choroba Peyronie może przyczynić się do zaburzeń wzwodu i w jaki sposób należy podejść do leczenia obydwu tych problemów.

#1 Bliznowacenie tkanki w prąciu = zaburzenie mechaniki erekcji

W chorobie Peyronie'go w osłonce ciał jamistych dochodzi do zwłóknienia.

Podczas erekcji zdrowe tkanki rozciągają się równomiernie, z kolei tkanka objęta zwłóknieniem jest mniej elastyczna, dlatego prącie „ciągnie” w stronę zmiany.

Taka sytuacja prowadzi nie tylko do skrzywienia, ale też do niestabilności prącia. Pacjent może mówić, że "erekcja jest jakaś inna”, że prącie we wzwodzie zagina się w jednym miejscu, że pojawiło się przewężenie albo że mimo częściowej sztywności penetracja jest trudna.

W niektórych przypadkach dochodzi do tak zwanej deformacji typu "klepsydry" albo "zawiasu" — prącie zwęża się lub załamuje w konkretnym miejscu. Wtedy pacjent może mieć wzwód, ale nie ma wystarczającej stabilności osiowej prącia do współżycia.

To bardzo ważne rozróżnienie: problemem nie zawsze jest brak erekcji, tylko jej jakość, kształt i funkcjonalność (np. nie wszystkie pozycje są możliwe w trakcie współżycia).

#2 Choroba Peyronie'go może wpływać na naczyniowy mechanizm wzwodu

Erekcja zależy od prawidłowego napływu krwi do ciał jamistych oraz ograniczenia jej odpływu. Jeśli tkanki prącia są zmienione bliznowato - proces ten może być mniej efektywny.

U części pacjentów choroba Peyronie'go współistnieje z zaburzeniami naczyniowymi, cukrzycą, nadciśnieniem, miażdżycą lub innymi czynnikami pogarszającymi erekcję.

Dlatego pacjent ze skrzywieniem prącia powinien być oceniany nie tylko pod kątem samego pojawienia się deformacji, ale również ogólnego zdrowia seksualnego i naczyniowego, które mogą tylko nasilać problem we wzwodem.

#3 Ból podczas erekcji może osłabiać reakcję seksualną

We wczesnej (aktywnej) fazie choroby Peyronie'go, wielu pacjentów odczuwa ból prącia podczas wzwodu. Może się on pojawiać się przy pobudzeniu, w czasie stosunku seksualnego albo nawet przy nocnych erekcjach (w trakcie snu).

Organizm szybko uczy się unikania bólu. Dlatego, jeśli mężczyzna zaczyna kojarzyć erekcję z dyskomfortem, napięciem i stresem, reakcja seksualna może się osłabić. Wzwód staje się mniej pewny, krótszy i trudniejszy do utrzymania.

Nie oznacza to, że problem jest „w głowie”. Oznacza to po prostu, że ciało i psychika reagują razem, ponieważ ból, lęk i zaburzenia erekcji bardzo często wzajemnie się napędzają.

#4 Lęk przed współżyciem pogarsza erekcję

Skrzywienie prącia może być dla mężczyzny źródłem silnego wstydu. W trakcie zbliżenia zaczyna się zastanawiać, czy partnerka lub partner zauważy zmianę, czy penetracja będzie możliwa, czy dojdzie do bólu, czy prącie „nie złamie się” podczas stosunku.

U niektórych mężczyzn stres jest tak silny, że dochodzi do unikania bliskości, wycofania i napięcia w relacji.

Taki stres będzie sprzyjać pogarszaniu erekcji. Nawet jeśli układ naczyniowy działa względnie prawidłowo, lęk przed niepowodzeniem może utrudnić uzyskanie lub utrzymanie wzwodu.

# 5 Wspólne czynniki ryzyka: wiek, cukrzyca, urazy, choroby naczyń

Choroba Peyroniego może być związana z mikrourazami prącia, które powstają najczęściej podczas aktywności seksualnej. Nie musi to być jeden dramatyczny uraz. Czasem chodzi o powtarzalne, niewielkie przeciążenia tkanek, zwłaszcza gdy erekcja nie jest w pełni sztywna.

To ważny mechanizm: słabsza erekcja może zwiększać ryzyko urazu prącia podczas penetracji, a uraz może sprzyjać rozwojowi włóknienia i skrzywienia. Później skrzywienie dodatkowo utrudnia współżycie i pogarsza pewność erekcji. Powstaje błędne koło.

Do wspólnych czynników ryzyka należą też cukrzyca, nadciśnienie, zaburzenia lipidowe, palenie tytoniu, choroby układu krążenia, wiek oraz predyspozycja do włóknienia.

U części pacjentów choroba Peyroniego współistnieje z przykurczem Dupuytrena, czyli chorobą o dużym podłożu genetycznym i polegającą na przebudowie i pogrubieniu tkanki podskórnej ręki.

Faza aktywna i stabilna — dlaczego to ważne?

Choroba Peyroniego często przebiega w dwóch etapach:

Faza aktywna to okres, w którym skrzywienie może się zmieniać, pojawia się ból, stan zapalny i postępujące włóknienie. W tej fazie leczenie zachowawcze koncentruje się na kontroli bólu, hamowaniu progresji, wspieraniu erekcji i obserwacji dynamiki zmian. W fazie aktywnej nigdy nie należy operować nabytego skrzywienia prącia.

Faza stabilna (przewlekła) oznacza, że skrzywienie nie zmienia się przez co najmniej kilka miesięcy, ból ustępuje, a deformacja jest utrwalona czyli kształt prącia nie zmienia się. W tej fazie stosujemy przede wszystkim leczenie zachowawcze, a w niektórych przypadkach rozważa się leczenie chirurgiczne.

Jak można leczyć skrzywienie prącia i zaburzenia erekcji?

Leczenie zależy od: fazy choroby (zgodnie z opisem wyżej), stopnia skrzywienia, jakości erekcji, bólu, oczekiwań pacjenta i możliwości odbycia stosunku. Aktualnie stosujemy kilka metod leczenia choroby Peyronie'go:

• falę uderzeniową (ESWT) połączoną z terapią trakcyjną i/lub medyczną pompą próżniową [terapia nie może być krótsza niż 9-12 miesięcy, ponieważ jest to za krótki okres, żeby doszło do jakiejkolwiek korekty krzywizny; krótkie stosowanie samej fali uderzeniowej może jedynie przyczynić się do szybszego ustąpienia bólu, który i tak mija w momencie wejścia choroby w fazę przewlekłą (stabilną); falę uderzeniową (ESWT) stosujemy w połączeniu z terapią trakcyjną, a nie wyłącznie jedną z nich];
• terapię iniekcyjną z użyciem preparatu Xiaflex® (COLLAGENASE CLOSTRIDIUM HISTOLYTICUM) w połączeniu z terapią trakcyjną;
• leczenie operacyjne skrzywienia;
• implant prącia przy jednoczasowej chorobie Peyroniego i ciężkich zaburzeniach erekcji, które nie odpowiadają na leczenie zachowawcze - implant przywraca sztywność i pełną erekcję, a podczas zabiegu chirurg dodatkowo koryguje skrzywienie; to ważne, bo u części pacjentów samo prostowanie prącia nie rozwiąże problemu, jeśli mechanizm erekcji jest niewydolny (wtedy leczenie musi dotyczyć zarówno kształtu, jak i sztywności).

Czy można w ogóle zapobiec skrzywieniu prącia?

Nie zawsze. Nie wszystkie przyczyny choroby Peyronie'go są znane, a u części pacjentów istnieje indywidualna skłonność do włóknienia. Można jednak ograniczać niektóre czynniki ryzyka.

Warto dbać o jakość erekcji i nie forsować penetracji przy częściowym wzwodzie, ponieważ niestabilny penis łatwiej ulega mikrourazom. Warto też kontrolować cukrzycę, nadciśnienie, cholesterol i masę ciała, rzucić palenie oraz zgłosić się do lekarza, jeśli erekcja słabnie. Twój styl życia ma niebagatelny wpływ na zdrowie Twoich naczyń krwionośnych i tkanek - również tych najmniejszych w prąciu.

Z kolei leczenie zaburzeń wzwodu, które mogą pojawić się w różnych momentach życia i niezależnie od wieku - nie jest tylko kwestią komfortu — może zmniejszać ryzyko urazów podczas współżycia (stosunek podczas słabego wzwodu to wyższe ryzyko urazów i mikrourazów).

Warto również pamiętać, żeby nie stosować agresywnych ćwiczeń, „manualnego prostowania”, niesprawdzonych urządzeń ani suplementów obiecujących wyprostowanie prącia.

Takie działania - poza tym, że są kontrproduktywne - mogą pogorszyć uraz i nasilić problem.

Dlaczego nie warto zwlekać z konsultacją w chorobie Peyronie?

Choroba Peyronie należy do tych schorzeń, które nie cofają się w skutkach. Peyronie ma różny przebieg u różnych mężczyzn, ale u żadnego nie dochodzi do samoistnego cofnięcia jej skutków, czyli zwłóknienia tkanki.

Wczesna konsultacja pozwala ustalić, (i) czy choroba jest aktywna, czy stabilna, (ii) czy występują zaburzenia naczyniowe, (iii) czy potrzebne jest wsparcie erekcji, (iv) czy pacjent wymaga już wyłącznie kwalifikacji do leczenia zabiegowego. Im lepiej rozpoznany problem, tym precyzyjniejsze leczenie.

Skrzywienie prącia i zaburzenia erekcji często występują razem, ponieważ dotyczą tego samego narządu, tej samej funkcji i często podobnych mechanizmów: włóknienia, mikrourazów, bólu, zaburzeń naczyniowych oraz stresu seksualnego.

W chorobie Peyronie nie oceniamy problemu wyłącznie pod kątem skrzywienia, ponieważ liczy się to, czy prącie jest funkcjonalne, czy erekcja jest wystarczająca, czy współżycie jest możliwe i czy pacjent czuje się komfortowo w trakcie aktywności seksualnej.

Zauważyłeś skrzywienie prącia, ból podczas erekcji albo pogorszenie wzwodu?

Umów konsultację urologiczno-andrologiczną - wczesna diagnostyka pozwoli ocenić przyczynę problemu, zatrzymać jego pogłębianie i dobrać leczenie odpowiednie do etapu Twojej choroby.