Poronienia nawracające a immunologia
Poronienia nawracające a immunologia — diagnostyka dla par
Poronienie jest doświadczeniem trudnym emocjonalnie i medycznie - gdy dochodzi do kolejnych strat, para naturalnie szuka odpowiedzi: dlaczego tak się dzieje i co można zrobić przed następną ciążą.
Immunologia rozrodu może być jednym z elementów diagnostyki poronień nawracających, szczególnie wtedy, gdy wcześniejsze badania nie wyjaśniły przyczyny lub gdy w wywiadzie występują choroby autoimmunologiczne.
ESHRE (ang. European Society of Human Reproduction and Embryology) wskazuje, że rozpoznanie poronień nawracających można rozważać po utracie dwóch lub więcej ciąż. Jednocześnie podkreśla się, że diagnostyka powinna być prowadzona w sposób uporządkowany i oparty na najlepszych dostępnych dowodach.
Jakie czynniki immunologiczne mogą być brane pod uwagę?
Jednym z najlepiej opisanych immunologicznych czynników związanych z poronieniami jest zespół antyfosfolipidowy. Jest to nabyta trombofilia autoimmunologiczna, której rozpoznanie wymaga zarówno odpowiednich kryteriów klinicznych, jak i obecności określonych przeciwciał w powtarzanych badaniach.
ASRM (ang. American Society for Reproductive Medicine) wskazuje, że w przypadku właściwie zdefiniowanego zespołu antyfosfolipidowego leczenie przeciwzakrzepowe w ciąży może zmniejszać ryzyko poronienia i zwiększać szansę urodzenia dziecka.
W diagnostyce mogą być też analizowane inne elementy, ale wiele z nich wymaga ostrożnej interpretacji. Badania komórek NK (ang. Natural Killers) z krwi obwodowej, cytokin lub wybranych markerów immunologicznych nie powinny być wykonywane rutynowo bez wskazań, ponieważ ich przydatność kliniczna jest ograniczona lub niejednoznaczna.
Jak wygląda konsultacja Pacjentki / pary po przebytych poronieniach?
Każda historia jest inna, dlatego konsultacja rozpoczyna się od spokojnej rozmowy i szczegółowego omówienia dotychczasowego przebiegu starań o ciążę oraz wcześniejszych ciąż. Celem wizyty jest znalezienie możliwej przyczyny poronień i zaplanowanie dalszej diagnostyki w oparciu o indywidualną sytuację Pacjentki lub pary.
Podczas konsultacji lekarz immunolog kliniczny analizuje między innymi:
- liczbę i moment wystąpienia strat ciąż,
- wyniki badań genetycznych materiału z poronienia, jeśli były wykonane,
- historię wcześniejszych ciąż,
- choroby autoimmunologiczne i zakrzepowe,
- wyniki badań ginekologicznych i endokrynologicznych,
- wyniki badań partnera,
- dotychczasowe leczenie i przyjmowane leki.
Na podstawie zebranych informacji lekarz ocenia, czy istnieją wskazania do wykonania konkretnej diagnostyki immunologicznej, jakie badania będą najbardziej zasadne oraz czy warto rozszerzyć diagnostykę o konsultacje z innymi specjalistami, np. ginekologiem, endokrynologiem, hematologiem lub genetykiem, jeśli nie były dotychczas wykonywane.
Opieka nad parą, nie tylko nad pacjentką
Choć to kobieta doświadcza poronienia, problem nawracających strat ciąż dotyczy całej pary. Dlatego współczesna diagnostyka i leczenie nie powinny koncentrować się wyłącznie na zdrowiu samej Pacjentki, ponieważ również i czynniki związane ze zdrowiem mężczyzny mogą wpływać na przebieg ciąży oraz ryzyko jej utraty.
Rolą immunologa rozrodu jest spojrzenie na problem w sposób kompleksowy
Oprócz oceny układu odpornościowego Pacjentki lekarz analizuje również, czy istnieją wskazania do rozszerzenia diagnostyki partnera. W zależności od wywiadu i dotychczasowych wyników badań może zalecić konsultację z andrologiem lub urologiem (mimo, że taka powinna bezwzględnie być wykonana na etapie rozpoczęcia starań o ciążę), a także wykonanie dodatkowych badań oceniających płodność mężczyzny.
Ocena partnera może obejmować między innymi:
- analizę jakości nasienia,
- ocenę stylu życia (m.in. masy ciała, aktywności fizycznej, palenia tytoniu, spożywania alkoholu czy narażenia na wysoką temperaturę i toksyny),
- diagnostykę chorób przewlekłych mogących wpływać na płodność,
- ocenę ewentualnych infekcji układu moczowo-płciowego,
- diagnostykę żylaków powrózka nasiennego,
- badanie fragmentacji DNA plemników, szczególnie w uzasadnionych przypadkach klinicznych.
U części mężczyzn nieprawidłowości w materiale genetycznym plemników lub zwiększony stres oksydacyjny mogą zwiększać ryzyko niepowodzeń rozrodu, w tym utraty wczesnej ciąży.
W takich sytuacjach odpowiednie leczenie, modyfikacja stylu życia lub wdrożenie terapii andrologicznej (najlepiej pod okiem urologa-androloga) może poprawić rokowanie.
Właśnie dlatego opieka immunologa rozrodu często ma charakter interdyscyplinarny.
Takie całościowe podejście pozwala nie tylko zwiększyć szansę na znalezienie przyczyny nawracających poronień, ale przede wszystkim dobrać postępowanie dostosowane do sytuacji konkretnej pary i zwiększyć szanse na donoszenie kolejnej ciąży.